Polski rynek opakowań

Opakowanie mimo, że stanowi jedynie element dopełniający sprzedawanego produktu pełni bardzo ważną rolę w działaniach marketingowych firm produkcyjnych. Dobrze przygotowane opakowania z jednej strony pozwalają zwiększyć sprzedaż, a z drugiej obniżyć koszty sprzedaży i dystrybucji.

Duża liczba podmiotów mających udział w tworzeniu rynku opakowań powoduje, że identyfikuje się problem w doborze grup podmiotów „pracującego” na przemysł opakowań. Według najczęściej spotykanego podziału do opisywanej branży nalezą w szczególności:

  • producenci materiałów opakowaniowych,
  • producenci opakowań,
  • producenci maszyn i urządzeń do produkcji opakowań oraz do pakowania,
  • producenci materiałów i środków pomocniczych,
  • zakłady poligraficzne oraz inne świadczące usługi opakowaniowe lub obsługujące tak zdefiniowany przemysł opakowań.

Według analiz Polskiej Izby Opakowań wartość rynku opakowań – mierzona wartością sprzedanych opakowań –  w roku 2013 wyniosła ok. 7,6 mld euro (32 mld zł), co w przeliczeniu na 1 mieszkańca (per capita) wynosi ok. 200 euro (840 zł). Rynek ten systematycznie się rozwija w miarę rozwoju gospodarczego Polski i wzrostu zamożności społeczeństwa. Rynek opakowań w Polsce najszybciej rozwijał się w latach 2000–2008 (6–9% rocznie). W latach 2009–2013 na skutek kryzysu gospodarczego odnotowano spadek tempa rozwoju rynku opakowań do 3,5–5% rocznie.

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w Polsce jest ok. 8 tys. podmiotów wytwarzających opakowania. W większości są to małe i średnie firmy, w których zatrudnionych jest nie więcej niż 10–15 osób. Należy jednak zaznaczyć, że znaczna część tychże podmiotów zajmuje się również produkcją innych wyrobów a często produkcja opakowań nie jest w nich dominująca. W przemyśle opakowań zatrudnionych jest ok. 230 tys. osób, a według szacunków PIO w sferze zaspokajania potrzeb rynku opakowań zatrudnienie sięgać może nawet 250 tys. osób.

Porównując Polskę do wysokorozwiniętych krajów Europy Zachodniej, USA i Japonii zużycie opakowań per capita  jest o 35–40% mniejsze. Wartość polskiego rynku przemysłu opakowań stanowi 1,4% wartości światowego rynku opakowań przy zatrudnieniu wynoszącym 1% światowego zatrudnienia w opisywanym rynku.

Największy udział w strukturze materiałów opakowań mają opakowania z tworzyw sztucznych stanowiące niemal 40% rynku. W dalszej kolejności są to opakowania z papieru i tektury (33%), metalu (12,2%), szkła (11%) oraz drewna (7%).

Zdaniem ekspertów w następnych latach obserwować będziemy wzrost liczby opakowań z materiałów pochodzenia celulozowego (papier, tektura) a także, choć w mniejszym stopniu, wzrost liczby opakowań z tworzyw sztucznych, w tym biopolimerów. Wyraźnie maleć będzie udział opakowań ze szkła i metalu.

Pod względem przeznaczenia opakowań zdecydowanie dominujące znaczenie mają opakowania do żywności i napojów, które pochłaniają 65% rynku opakowań. W dalszej kolejności są to opakowania artykułów przemysłowych i chemii gospodarczej (22%), opakowania leków (7%) oraz opakowania do kosmetyków i środków higieny osobistej (6%).

Analizowana branża została uznana przez Ministerstwo Gospodarki za Krajową Inteligentną Specjalizację (KIS 5. ŻYWNOŚĆ WYSOKIEJ JAKOŚCI / III. OPAKOWANIA, DYSTRYBUCJA I PRZECHOWALNICTWO), co w wielu przypadkach daje polskim producentom związanym z branżą opakowań możliwość pozyskania dotacji ze środków z Unii Europejskiej.

Programami, w ramach których podmioty opisywanej branży mogą pozyskać dotacje są m.in.:

  • Poddziałanie 1.1.2 – Instalacje pilotażowe – Demonstrator POIR
  • Poddziałanie 1.1.1 „Szybka ścieżka” (POIR),
  • Działanie 2.1 „Wsparcie inwestycji w infrastrukturę B+R przedsiębiorstw” (POIR),

Opracowano na podstawie wiedzy i doświadczenia zespołu ekspertów DCF oraz: